AI Omnibus goedgekeurd: wat u moet weten

Op 8 juli 2026 heeft de Europese Unie de AI Omnibus Verordening (EU) 2026/1744 (de “AI Omnibus”) goedgekeurd met ingang vanaf 27 juli 2026. De AI Omnibus brengt gerichte wijzigingen aan in de AI Act, met als doel de praktische lasten die met de naleving ervan gepaard gaan, te verminderen.

Uitgestelde deadlines, uitbreiding van lastenverlichting voor kmo’s en nieuwe beperkingen

De belangrijkste wijzigingen aan de AI Act kunnen als volgt worden samengevat:

• Uitstel voor standalone AI-systemen met een hoog risico: de deadline voor aanbieders van AI-systemen met een hoog risico (zoals opgenomen in Bijlage III) om te voldoen aan de verplichtingen vermeld in Hoofdstuk III, Afdelingen 1, 2 en 3 van de AI Act, wordt uitgesteld van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027.

• Uitstel voor AI-systemen die zijn ingebed in gereguleerde producten: voor AI-systemen die bedoeld zijn om te worden gebruikt als veiligheidscomponent van een gereguleerd product zoals bedoeld in Bijlage I van de AI Act, worden de verplichtingen vermeld in Hoofdstuk III, Afdelingen 1, 2 en 3 van de AI Act uitgesteld tot 2 augustus 2028.

• Uitstel van verplichting inzake watermerken: de verplichting om machineleesbare watermerken toe te passen op door AI gegenereerde content (artikel 50, lid 2, van de AI Act) wordt uitgesteld tot 2 december 2026.

• Uitbreiding van uitzondering voor KMO’s: de vereenvoudigde verplichtingen waarin de AI Act voor kmo’s voorziet, worden uitgebreid tot kleine midcapondernemingen. Hierdoor krijgen ook deze ondernemingen toegang tot vereenvoudigde nalevingsvereisten en aanvullende ondersteuningsmaatregelen.

• Nieuwe beperkingen: de AI Omnibus introduceert een evident verbod op AI-systemen die expliciet materiaal van identificeerbare personen creëren of CSAM genereren.

• Verwerking van bijzondere categorieën van persoonsgegevens: de rechtsgrond voor de verwerking van bijzondere categorieën van persoonsgegevens, specifiek met het oog op de opsporing en correctie van vooringenomenheid, wordt onder bepaalde voorwaarden uitgebreid tot aanbieders en gebruikers van alle AI-systemen en modellen (waar deze mogelijkheid tot op heden beperkt was tot AI-systemen met een hoog risico).

• AI-geletterdheid: de verplichting voor aanbieders en gebruikers om “maatregelen te nemen om te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid” bij hun personeel, wordt gewijzigd in een verplichting om “maatregelen te nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen”. Hierdoor wordt de verplichting meer concreet en  tegelijkertijd minder strikt.

Minder verregaande vereenvoudiging dan oorspronkelijk voorgesteld

Hoewel de definitieve AI Omnibus een aantal vereenvoudigingen introduceert, zijn deze wijzigingen minder verregaand dan oorspronkelijk voorgesteld door de Europese Commissie. Verschillende geplande maatregelen — zoals ruimere vrijstellingen m.b.t. technische documentatie, verdere beperkingen van de vereisten inzake conformiteitsbeoordeling en een ruimere vereenvoudigingen voor aanbieders en gebruikers van AI-systemen met een hoog risico — werden uiteindelijk niet weerhouden.

2 augustus 2026 blijft een belangrijke mijlpaal

Ondernemingen mogen de AI Omnibus niet interpreteren als een algemeen uitstel van de AI Act. 2augustus 2026 blijft een belangrijke compliance deadline. Met uitzondering van hogervermelde wijzigingen en de bepalingen van de AI Act die reeds in werking waren getreden, zijn de meeste verplichtingen onder de AI Act van sinds 2 augustus 2026 van toepassing.

In het bijzonder zijn de transparantieverplichtingen onder artikel 50 van de AI Act, die zowel op aanbieders als gebruikers van AI-systemen van toepassing zijn, zoals gepland in werking getreden op 2 augustus 2026. Deze transparantieverplichtingen vereisen onder meer dat gebruikers worden geïnformeerd wanneer zij interageren met AI-systemen zoals chatbots en dat door AI gegenereerde of gemanipuleerde content op passende wijze wordt aangeduid. Er geldt enkel een beperkte uitzondering op de verplichting tot machineleesbare markering voor bepaalde synthetische content die is gegenereerd door AI-systemen die reeds vóór 2 augustus 2026 op de markt waren gebracht. Voor deze content wordt de vereiste van machineleesbare watermarkering uitgesteld tot 2 december 2026.

Onderdeel van een bredere (maar nog niet goedgekeurde) Digital Omnibus-agenda

De AI Omnibus maakt deel uit van het bredere Digital Omnibus-initiatief van de Europese Commissie, dat tot doel heeft verschillende onderdelen van de EU digital wetgeving te vereenvoudigen en de samenhang binnen het digitale regelgevingskader te verbeteren.

Naast de AI Act omvat het bredere pakket voorgestelde wijzigingen aan instrumenten zoals de Data Act, GDPR-gerelateerde wetgeving en andere digitale regels. In tegenstelling tot de AI Omnibus zijn deze bredere wetgevingsvoorstellen nog in onderhandeling en nog niet aangenomen.

Aandachtspunten voor uw onderneming

• Identificeer en beoordeel de gebruikte AI-systemen: identificeer de AI-systemen die binnen uw onderneming worden gecommercialiseerd of gebruikt, bepaal uw rol (aanbieder of gebruiksverantwoordelijke) en beoordeel of wordt voldaan aan de relevante verplichtingen onder de AI Act.

• Stel een AI compliance-plan en beleid op: stel een plan op en implementeer dit om te voldoen aan de AI-verplichtingen die op uw organisatie van toepassing zijn. Stel een beleid op om naleving door uw werknemers te verzekeren en het gebruik van niet-geverifieerde AI-systemen binnen uw organisatie te vermijden. Beoordeel, rekening houdend met de aard van de gebruikte AI-systemen, de noodzakelijke inspanningen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen en implementeer een plan om de ontwikkeling van AI-geletterdheid op voortdurende basis te ondersteunen.

• Documenteer naleving: documenteer de inspanningen die uw organisatie levert om te voldoen aan de AI Act, onder meer met betrekking tot periodieke beoordelingen van gebruikte of ontwikkelde AI-systemen, de interne naleving van het AI-beleid en periodieke inspanningen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen.

Als advocatenkantoor met focus op het ondernemingsrecht, fiscaal en commercieel recht, volgt De Langhe Advocaten de snelle ontwikkelingen rondom de AI Act en de nieuwe AI Omnibus op de voet. Wij begrijpen dat deze regelgeving een directe impact heeft op de commerciële en operationele bedrijfsvoering van onze cliënten en denken graag proactief met u mee.

Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek. Wij denken mee vanuit zowel de juridische als de zakelijke realiteit om uw onderneming te ondersteunen.

Jan Van Camp en Tibo Truyens
De Langhe Advocaten