Afschaffing automatische belastingverhoging van 10% in de praktijk: historische terugvordering mogelijk?
In fiscale navorderingsdossiers legde de fiscus sinds jaren in de regel een belastingverhoging van (minstens) 10% op. De minister van Financiën heeft hier aan de rem getrokken waardoor de belastingverhoging van 10% niet meer automatisch zal toegepast worden bij een eerste overtreding te goeder trouw. De minister baseert zich daarvoor op een recent arrest van het Grondwettelijk Hof.
Afschaffing van de automatische belastingverhoging van 10%
Het algemeen principe in het Wetboek van Inkomstenbelastingen luidt dat een belastingverhoging van minimum 10% wordt opgelegd bij een niet-aangifte, laattijdige, onvolledige of onjuiste aangifte. Hierop bestaat echter een uitzondering waarbij de fiscus de mogelijkheid heeft om geen belastingverhoging op te leggen wanneer er geen oogmerk is van fraude. In de praktijk legt de fiscus de laatste jaren echter steeds automatisch een belastingverhoging van 10% op bij een eerste overtreding te goeder trouw.
In een recent arrest van het Grondwettelijk Hof werd geoordeeld over het aftrekverbod bij laattijdige aangiftes. Terloops bevestigde het Hof tevens de bedoeling van de wetgever om een belastingverhoging van 10% niet toe te passen bij een eerste vergissing.
De minister van Financiën heeft deze problematiek vervolgens aangepakt door te bevestigen dat in geval van een eerste vergissing en goede trouw in principe geen belastingverhoging van 10% moet worden toegepast. De minister verwees hiervoor naar het arrest van het Grondwettelijk Hof.
Noteer dat deze nuancering enkel betrekking heeft op de inkomstenbelastingen en dus niet kan worden doorgetrokken naar boetes die worden opgelegd op eerste vergissingen te goeder trouw begaan in bijvoorbeeld de btw of registratie- en erfbelastingen.
Gevolgen (voor het verleden?)
Het arrest van het Hof en het standpunt van de minister hebben een belangrijke impact voor belastingplichtigen die een eerste overtreding zullen begaan zonder het oogmerk van fraude. Voor hen zal een belastingverhoging van 10% (naar verwachting) niet meer worden toegepast.
Ook belastingplichtigen die in het verleden werden geconfronteerd met een belastingverhoging van 10% kunnen deze mogelijks nog betwisten.
De eerste mogelijkheid is om een bezwaarschrift in te dienen indien de bezwaartermijn van één jaar nog niet verstreken is. Indien dit wel het geval is, kan mogelijks een verzoekschrift tot ambtshalve ontheffing ingediend worden op voorwaarde dat er sprake is van een overbelasting die voortvloeit uit een nieuw feit. Volgens een bepaalde interpretatie kan het arrest van het Grondwettelijk Hof beschouwd worden als een nieuw feit wanneer het een versterkte uitwerking heeft voor alle rechtbanken en belastingplichtigen die gesanctioneerd werden met een belastingverhoging van 10% in andere arresten. Hierover kan wellicht een discussie ontstaan met de fiscus aangezien het Hof geen formele ongrondwettigheid vaststelde, maar enkel een standpunt innam over de belastingverhoging.
De laatste mogelijkheid is een verzoek tot kwijtschelding van de belastingverhoging bij de Fiscale Bemiddelingsdienst. Om hierop een beroep te doen, moet de administratieve sanctie een definitief karakter hebben. Dit betekent dat er geen procedure meer hangende mag zijn en dat een administratief of gerechtelijk beroep niet meer ingediend kan worden.
Conclusie
Het standpunt van de minister van Financiën over het arrest van het Grondwettelijk Hof bevestigt de bedoeling van de wetgever om in hoofde van belastingplichtigen geen belastingverhoging van 10% op te leggen bij een eerste vergissing zonder kwade trouw. Belastingplichtigen kunnen zich dus eenmalig vergissen wanneer zij te goeder trouw handelen en onopzettelijke fouten maken, zonder het risico een belastingverhoging op te lopen.
Belastingplichtigen die geconfronteerd werden met zo’n belastingverhoging bij een eerste vergissing te goeder trouw kunnen deze verhoging aldus (in bepaalde omstandigheden) betwisten.
Lan Yi Verbauwhede en Evert Moonen
De Langhe Advocaten
